Een decentraal ventilatiesysteem zorgt lokaal voor de aan- en/of afvoer van lucht in één ruimte of een beperkt gedeelte van een gebouw. Omdat er meestal geen uitgebreid centraal kanalennet nodig is, wordt deze vorm van ventilatie vaak toegepast in woningen, appartementen, renovaties, kantoren en andere gebouwen waar centrale ventilatie moeilijk te installeren is. Net zoals ieder ander ventilatiesysteem heeft ook een decentrale ventilatie-unit regelmatig onderhoud en soms een herstelling nodig.
Wat is een decentraal ventilatiesysteem?
Bij centrale ventilatie staat één centrale ventilatie-unit in verbinding met verschillende ruimtes via luchtkanalen. Bij decentrale ventilatie wordt de ventilatie dichter bij de ruimte zelf georganiseerd. Een unit kan bijvoorbeeld rechtstreeks in of tegen een buitenmuur worden geplaatst.
Afhankelijk van het systeem kan een decentrale ventilatie-unit beschikken over mechanische toevoer en afvoer, filters, ventilatoren, een warmtewisselaar voor warmteterugwinning en sensoren voor bijvoorbeeld CO₂ of luchtvochtigheid.
Vooral decentrale ventilatie met warmteterugwinning (WTW) vraagt aandacht voor het onderhoud. Vervuilde filters, ventilatoren of warmtewisselaars kunnen de werking van het toestel beïnvloeden. Professioneel WTW-onderhoud omvat daarom doorgaans controle en reiniging van verschillende onderdelen.
Waarom decentrale ventilatie onderhouden?
Een ventilatie-unit verplaatst gedurende vele uren per dag lucht. Stof en andere vervuiling kunnen zich daardoor ophopen in filters, roosters en onderdelen van het toestel.
Wanneer het systeem onvoldoende wordt onderhouden, kan dat zich onder andere uiten in minder luchtverplaatsing, meer geluid of een hogere belasting van de ventilator.
Bij een unit met warmteterugwinning is ook een propere warmtewisselaar belangrijk. Deze zorgt ervoor dat warmte uit de afgevoerde binnenlucht kan worden overgedragen aan de aangevoerde buitenlucht.
Regelmatig onderhoud helpt om de ontworpen werking van het systeem te behouden en problemen vroegtijdig vast te stellen.
Welke onderdelen worden onderhouden?
Wat precies moet worden onderhouden, is afhankelijk van merk, type en uitvoering. Een onderhoudstechnieker kan onder andere volgende onderdelen controleren:
- luchtfilters en filterhouders;
- ventilator(en);
- warmtewisselaar of recuperator;
- toevoer- en afvoeropeningen;
- binnenzijde van de ventilatie-unit;
- buitenrooster of buitenkap;
- condensafvoer, indien aanwezig;
- CO₂-, vocht- en andere sensoren;
- elektronica, bediening en instellingen.
Bij professioneel onderhoud van WTW-systemen worden bijvoorbeeld de warmtewisselaar, ventilatoren, sensoren, condensafvoer en algemene prestaties van de unit gecontroleerd.
Een belangrijk verschil met een centraal systeem is dat bij een decentraal systeem doorgaans geen uitgebreid kanalennet door het hele gebouw aanwezig is. De nadruk ligt daardoor sterker op het onderhoud van de afzonderlijke units.
Filters van decentrale ventilatie reinigen en vervangen
De filters van een decentraal ventilatiesysteem behoren tot de onderdelen die het vaakst aandacht nodig hebben. Ze vangen stof en andere deeltjes uit de lucht op en raken na verloop van tijd verzadigd.
Hoe vaak je een filter moet reinigen of vervangen, verschilt per fabrikant, filtertype, omgeving en gebruik. Sommige fabrikanten adviseren bijvoorbeeld controle of reiniging om de drie maanden en vervanging ongeveer om de zes maanden. Volg daarom in eerste instantie de onderhoudsvoorschriften van de fabrikant van jouw toestel.
Woon je langs een drukke weg, is er veel stof aanwezig of draait het systeem intensief, dan kunnen filters sneller vervuild raken.
Tip: noteer het merk en typenummer van je ventilatie-unit. Zo kun je gemakkelijker de juiste vervangfilters bestellen en weet een onderhoudstechnieker onmiddellijk om welk toestel het gaat.
Onderhoud van een decentrale WTW-unit
Heeft je decentrale ventilatie warmteterugwinning? Dan bevindt zich in de unit een warmtewisselaar. Naast het controleren en vervangen van de filters moet ook deze component volgens de instructies van het toestel worden geïnspecteerd en waar nodig gereinigd.
Een vakman kan de unit openen en de interne vervuiling beoordelen. Daarbij kunnen ook de ventilatoren, sensoren, aansluitingen en luchtopeningen worden nagezien.
Na het onderhoud kan bovendien worden gecontroleerd of het toestel nog voldoende lucht verplaatst en correct reageert op de bediening en eventuele sensoren. Een volledige interne reiniging en prestatiecontrole wordt bij decentrale WTW-systemen bij voorkeur door een vakman uitgevoerd.
Wanneer is een herstelling nodig?
Ook een goed onderhouden decentraal ventilatiesysteem kan na verloop van tijd een storing krijgen. Een herstelling van decentrale ventilatie kan bijvoorbeeld nodig zijn wanneer:
- de ventilatie-unit niet meer start;
- er nauwelijks nog lucht wordt aangevoerd of afgevoerd;
- het toestel veel meer lawaai maakt;
- een ventilator tikt, trilt of niet meer draait;
- een sensor verkeerde waarden doorgeeft;
- een foutmelding op het toestel of de bediening verschijnt;
- automatische ventilatiestanden niet meer functioneren;
- er problemen zijn met condenswater;
- de bediening, printplaat of elektronica defect raakt.
Een verminderde luchtstroom betekent overigens niet automatisch dat de ventilator defect is. Een sterk vervuilde filter of geblokkeerde luchtopening kan vergelijkbare klachten veroorzaken. Daarom is een goede diagnose belangrijk voordat onderdelen worden vervangen.
Hoe verloopt de herstelling van decentrale ventilatie?
Een ventilatietechnieker begint meestal met het vaststellen van de oorzaak. Het toestel wordt gecontroleerd op vervuiling, foutmeldingen en zichtbare beschadigingen. Vervolgens kunnen de elektrische componenten, ventilator, sensoren en bediening worden getest.
Blijkt een onderdeel defect, dan wordt bekeken of reparatie of vervanging mogelijk is. Bij oudere toestellen speelt ook de beschikbaarheid van reserveonderdelen een rol.
Na de herstelling wordt de ventilatie-unit opnieuw gestart en gecontroleerd. Bij systemen met verschillende instellingen of sensorgestuurde ventilatie wordt ook nagegaan of de regeling opnieuw correct functioneert.
Zelf onderhouden of een ventilatie-expert inschakelen?
Eenvoudige werkzaamheden kun je bij veel systemen zelf uitvoeren. Denk aan het reinigen van een bereikbaar buitenrooster en het controleren, reinigen of vervangen van filters volgens de handleiding.
Voor het demonteren van ventilatoren, elektrische herstellingen, sensoren, elektronica en een grondige reiniging van de warmtewisselaar is professionele hulp verstandiger. Fabrikanten en onderhoudsspecialisten maken eveneens onderscheid tussen eenvoudige filterzorg door de gebruiker en uitgebreider technisch onderhoud.
Tip: wacht niet tot de ventilatie volledig uitvalt. Meer lawaai, een merkbaar lagere luchtstroom of terugkerende foutmeldingen zijn goede redenen om het toestel te laten controleren.
Onderhoud en herstelling voor woningen en bedrijven
Decentrale ventilatie komt niet alleen in woningen voor. Ook appartementen, kantoren, praktijkruimtes, winkels, hotels, scholen en andere gebouwen kunnen meerdere afzonderlijke ventilatie-units hebben.
Bij een gebouw met veel decentrale units kan periodiek onderhoud extra interessant zijn. Alle toestellen kunnen tijdens één onderhoudsronde worden gecontroleerd, filters kunnen gezamenlijk worden vervangen en defecten kunnen worden geregistreerd.
Zo ontstaat een duidelijk overzicht van de staat van de verschillende ventilatie-units.
Vakman zoeken voor onderhoud of herstelling
Wil je een decentraal ventilatiesysteem laten onderhouden of herstellen? Geef bij je aanvraag indien mogelijk het merk, model, aantal units en de aard van het probleem door. Foto’s van het toestel, het typeplaatje en eventuele foutmeldingen kunnen een ventilatiespecialist helpen om de interventie beter voor te bereiden.
Via Ventilatie-onderhoud.be kun je in contact komen met ventilatiebedrijven voor het onderhoud, reinigen of herstellen van decentrale ventilatiesystemen. Zo kun je een voorstel aanvragen dat rekening houdt met jouw installatie, het aantal ventilatie-units en de werkzaamheden die nodig zijn.